WAT IS, WAT BETEKENT BUDO?

Het Japanse woord 'budo' wordt met twee Chinese karakters geschreven nl. 'bu' (dapper, krijg, krijgskunst) en 'do' (weg, manier, filosofie).  Het karakter 'bu' is samengesteld uit twee andere karakters nl. 'hoko' (strijdbijl) en 'tomeru' (stoppen, tegenhouden).  We stellen dus vast dat 'bu' een hulpmiddel is om wanorde en onrust te onderdrukken.  Het zou beschouwd kunnen worden als een werktuig voor vrede.  Men kan dit werktuig ook gebruiken om bij zichzelf een meer positieve instelling aan te kweken.  Met 'bu' kan men het geestelijk vermogen waarover men beschikt om een rationeel oordeel te vellen over concrete situaties aanscherpen.  Hiertoe is natuurlijk oefening vereist.  De allereerste regel bij budo blijft echter het overwinnen van een tegenstander.

Budoka's uit vervlogen tijden maakten zich de 'waza' (techniek) eigen en probeerden de diepere gronden van de 'kokoro' (hart, ziel) van budo te doorgronden.  In een gevecht op leven en dood is budo erop gericht ruimte te scheppen voor persoonlijk initiatief, d.w.z. het is erop gericht om te overwinnen.  Op het ogenblik dat we met een tegenstander worden geconfronteerd worden we ons in hoge mate bewust van het 'ik', het 'ego'.  Dit is de impulsieve drang tot zelfbehoud die zich ineens manifesteert in een situatie waarin het eigen leven in gevaar is.  Na deze impuls volgt de emotie en tengevolge hiervan wordt de wilskracht afgezwakt en de reactie die op de impuls zou moeten volgen 'verschrompelt'. 

Wat we in budo proberen te bereiken is spontaan en onbelemmerd actie ondernemen ten opzichte van een tegenstander.  Maar hierbij moeten we in de eerste plaats beseffen dat alle obstakels binnen onszelf uit de weg geruimd moeten worden.

De diepere zin van budo: 'ai-uchi'.  Oorspronkelijk betekent dit dat men bij een aanval praktisch gelijktijdig tot de tegenaanval overgaat waardoor er dus een grote kans bestaat dat beiden sneuvelen.  'Ai-uchi' is echter meer dan een ondoeltreffende zelfmoordpoging, in de bredere context van budo moet men het meer zien als een filosofisch principe dat kan overgeplant worden op onze eigen gedachtepatronen.  Maar wat bedoelen we hiermee, want indien we 'ai-uchi' gaan toepassen dan kiezen we toch voor de dood, of niet?  En voor een mens is de gedachte aan de dood iets verschrikkelijk, dus...  Wat we echter in de context van budo niet uit het oog mogen verliezen is dat, als we ons kunnen verzoenen met dit idee, we automatisch alle gevoelens van paniek en angst achterlaten.  We voelen ons vrij en relaxed om het strijdperk te betreden en we weten ons verzekerd van de overwinning.  Zodra we ons echter gaan hechten aan ons leven en om die reden willen overwinnen  dan raken we in paniek en worden we zenuwachtig.  Het einde van het verhaal is dat het voor ons onmogelijk wordt om onze techniek effectief op onze tegenstander toe te passen en we dus verliezen.  Samengevat kunnen we het zo stellen dat, wanneer we onze denkwijze op een bepaalde manier kunnen veranderen zodat dood en verlies ons als natuurlijk voorkomen, we verzekerd zijn van het succes dat we voor ogen hebben.

Budo is er dus op gericht die persoonlijke eigenschappen te ontwikkelen die ons in staat moeten stellen onszelf onder controle te houden.  De Chinese strateeg Sun-Tsu (schrijver van 'De kunst van het oorlog voeren') maakte onderscheid tussen twee manieren van overwinnen.  De eerste, 'overwinnen door strijd', bestempelde hij als minderwaardig.  De tweede, 'overwinnen zonder strijd', vond hij superieur.  Ook de Japanse budoka's kwamen na jarenlange praktijk en ervaring tot dezelfde conclusie.  Budo werd beschouwd als een geestelijk hulpmiddel waarmee gemakkelijker orde kon worden geschapen in het leven en bijgevolg werd het budo-idee soms ook 'De Weg van de Harmonie' genoemd.    

In het Oosten bestaat een gezegde: 'een man die de deugd bezit, laat zich niet in met geweld'.  Deze uitspraak betekent natuurlijk dat een persoon die de gaven van deugd en wijsheid bezit, provocerende situaties uit de weg gaat.  Het kan echter voorkomen dat men lastig gevallen wordt door iemand die duidelijk tot erger in staat is.  Het nare gevoel dat men dan in de maag krijgt op zo een moment heet in budo-jargon 'het ruiken van de dood' (sakki wo kanjiru).  Het op dat exacte ogenblik in staat zijn zichzelf onder controle te houden is het perfecte kunnen, het volkomen begrijpen van de betekenis van budo.

'Sakki', letterlijk 'intentie te doden', kan men inderdaad aanvoelen.  Om aan een dergelijke dreiging te ontkomen of hem zelfs te voorkomen lijkt niet gemakkelijk.  Om dit instinct aan te scherpen hebben we behoefte aan budotraining.

De Chinese filosoof Lau-tze (auteur van de 'Tao Te Ch'ing') heeft ooit gezegd: 'het goede overwint doordat het nooit in strijd is met de Tao'.  Er is wel een lange, harde oefening nodig voordat we kunnen komen tot deze geestelijke vrede en stabiliteit.  Alleen de mensen die deze Tao, deze weg van zelfontkenning en bescheidenheid bewandelen zullen uiteindelijk in staat zijn het ‘sakki’-gevoel dat in bepaalde situaties ontstaat juist te interpreteren.

Indien we onszelf steeds te buiten gaan en we van de weg, die ons door de natuurwetten wordt voorgeschreven, afwijken dan zal ons hart nooit worden zoals een gepolijste spiegel.  Het zal onmogelijk zijn om de intenties van onze medemensen af te lezen van die spiegel.  De essentie van budo is niet alleen het uitschakelen van een tegenstander, het mooie ervan zit hem veeleer in het juist interpreteren van de reactie van onze eigen psyche.

Budo betekent zichzelf overwinnen.